Prvi u Srbiji

Prvi u Srbiji

Prvi u  Srbiji može se čitati bar na dva načina u jednom dahu

 

(Laguna, 2016.)

 

     Očekivano je da svaki iole obrazovan pripadnik srpskog naroda zna npr. kada je bio Prvi srpski ustanak ili ko je predvodio srpsku vojsku u Kosovskom boju, ali sigurno da je vrlo malo onih, čak i visokoobrazovanih Srba, koji znaju npr. koja je bila prva srpska himna, kada je štampana prva knjiga na našim prostorima, ko je bila prva novinarka i bibliotekarka u Srbiji, kada je Srbija dobila prvi zajam, ko je i kada snimio prvi srpski igrani film, kako se zvala prva žena vozač i sl. Odgovori na ova i mnoga druga pitanja mogu se pronaći u knjizi “Prvi u Srbiji” (Laguna, 2016) koju je priredio Zoran Penevski davši joj podnaslov “Crtice iz istorije početka”.

     U uvodnoj napomeni priređivač kaže da je knjiga zamišljena kao “mali civilizacijski podsetnik onoga što se prvi put pojavilo na teritoriji današnje Srbije”. Knjiga ovog tipa uvek se može dopunjavati novim podacima i zato Penevski ovim prvim izdanjem želi da podstakne ljubitelje istorije i tradicije da daju doprinos projektu Prvi u Srbiji. Knjiga “Prvi u Srbiji” koja se PRVI put našla pred čitaocima obogaćena je fotografijama iz kolekcije foto-dokumentacije Borbe koje su PRVI put objavljene.

     Knjiga “Prvi u Srbiji” podeljena je na 23 poglavlja koja obuhvataju različite oblasti-državu, vojsku, crkvu, publicistiku, školstvo, nauku, industriju, ekonomiju, medicinu, društveni život, kulturu, različite vrste umetnosti, saobraćaj, sport… Zanimljivošću se posebno ističe poslednje poglavlje (Svakodnevni život) iz kojeg čitaoci mogu saznati gde je otvorena prva samoposluga, gde je napravljen prvi tetrapak, a gde prva srpska čokolada, zahvaljujući čijoj donaciji je otvoren prvi zoološki vrt, ko je bio prvi srpski modni kreator, a ko prvi srpski vampir itd.

Prvi u Srbiji

Prvi u Srbiji, Z. Penevski, Laguna (2016)

     Beograd je po mnogo čemu bio (i ostao) prvi u Srbiji, ali ne treba zanemariti ni ostale srpske gradove, pre svih Kragujevac i Novi Sad. U Kragujevcu je osnovana prva sudska ustanova u Srbiji, počela je da radi prva srednja škola, formiran je prvi srpski orkestar, kao i prvo srpsko stalno pozorište, otvorena je prva časovničarska radnja, a nastala je i prva lutrija. Novi Sad je u ovoj knjizi zabeležen kao grad u kojem su otvorene prva apoteka i prva građanska bolnica, osnovana je prva pozorišna trupa, pojavili su se prvi fijakeri za javni prevoz, osnovano je prvo klizačko društvo, prvi šahovski klub i prvi veslački klub u Srbiji, prvi automobil prošao je novosadskim ulicama. I jedan grad van Srbije bio je značajan za našu, pre svega kulturnu istoriju. To je Beč u kojem je objavljena “Pismenica serbskoga jezika” (1814), prva gramatika narodnog jezika čiji je autor Vuk Stefanović Karadžić. U Beču su se 1791. godine pojavile i prve novine na srpskom jeziku (“Serbskija novini”).

     Iako ima formu koja je nalik rečničkoj, knjiga “Prvi u Srbiji” donosi niz zanimljivih priča kao što je priča o spomeniku Pobednik na Kalemegdanu, priča o prvoj i jedinoj poseti Nikole Tesle Srbiji ili anegdota o tome kako se letelica Subotičanina Ivana Sarića “nasadila na nos” zato što su je pustile njegove pomoćnice kako bi pridržale svoje suknje koje je podizala vazdušna struja pri poletanju aviona.

     Knjiga Zorana Penevskog iz anonimnosti je “izvukla” mnoge ličnosti čiji doprinos je veoma veliki u različitim oblastima istorije Srbije. Istovremeno ona je otkrila manje poznate (ili potpuno nepoznate) činjenice o znamenitim Srbima. Npr. košarkaš Radivoj Korać je prvi sportista koji je sahranjen u Aleji velikana, a komediograf Branislav Nušić je autor libreta za prvu srpsku operu. Osim ovoga, Zoran Penevski ističe i po čemu je Srbija pretekla mnogo veće i bogatije evropske države, npr. Beograd je pre Beča i Londona imao kafanu.

     Pojedini podaci iz knjige “Prvi u Srbiji” mogli bi se svrstati pod “verovali ili ne”. Takav je podatak da je prvi digitalni računar u Srbiji zauzimao sobu od čak 80 metara kvadratnih ili da su prvi mobilni telefoni, koji su se pojavili na našem tržištu u decembru 1995. godine, koštali više od deset hiljada tadašnjih nemačkih maraka, što bi danas bilo oko pet hiljada evra.

     No, ne treba otkrivati previše. Neka radoznalci u najbližoj knjižari potraže ovu zanimljivu knjigu koja se može čitati bar na dva načina u jednom dahu od korice do korice ili parcijalno u skladu sa interesovanjima svakog čitaoca ponaosob. Kakogod da je čitaju, čitaoci će joj se sigurno s vremena na vreme vraćati i staviće je na jedno od počasnih mesta u svojoj kućnoj biblioteci kako bi zapala za oko njihovim naslednicima čiji će zadatak biti da čuvaju sećanja na znamenite ličnosti i događaje koji su se desili PRVI U SRBIJI.

laguna srbija logo Domaće izdanje: Prvi u Srbiji, Zoran Penevski

 

Comments

comments

Profesor srpskog jezika i književnosti. Zaposlena u Školi za osnovno obrazovanje odraslih Mladenovac. Volonter Centra za porodični smeštaj i usvojenje Beograd. Pišem priče koje su do sada objavljivane u časopisima za književnost "Voštanice" i "Zvezdani kolodvor".
Nema komentara

Odgovori

banner_printonline_s336x280

POPULARNI POSTOVI

Anketa dana

Hoćete li sudjelovati u nagradnoj igri “Književni izazov 2017”

Naša Facebook stranica

Translate

Translate »
Read previous post:
Kameno srce, Renate Dorrestein naslovnica
Kameno srce – Renate Dorrestein

Impresija Već sam nekoliko puta pokušao napisati ovu impresiju. No svaki puta nakon nekoliko redaka moj pokušaj završi sa Delete...

Close