Alternativna istorija Srbije, Čedomir Antić, Predrag J. Marković nedjeljnik korice

Alternativna istorija Srbije

A šta da se dogodilo drugačije?

 

Naslov originala: Alternativna istorija Srbije, Predrag J. Marković, Čedomir Antić

(Nedeljnik, 2016)

 

Istoričari Predrag J. Marković i Čedomir Antić uradili su nešto novo i potpuno drugačije -“pretumbali” su istoriju Srbije, počev od vremena Svetog Save pa do početka 21. veka i svoju verziju događaja koji su se mogli desiti, a nisu objavili su u knjizi Alternativna istorija Srbije (izdavač “Nedeljnik”, 2016). Na ovaj način oni su započeli razvoj žanra “kontrafaktualne istorije” na našim prostorima. I ne samo to. Marković i Antić su napisali i vizije naše budućnosti čiji ćemo proročki karakter u narednim decenijama proveriti mi ili naši potomci. Možda će neko reći da je neozbiljno pisati o onome “šta bi bilo da je bilo”, ali nepravedno bi bilo ovako nešto i pomisliti jer se knjiga čiji su autori Marković i Antić ne zasniva na “naklapanjima” maštovitih istoričara, već je produkt njihovih znanja i temeljnog proučavanja najvažnijih događaja srpske istorije.

Alternativna istorija Srbije, Čedomir Antić, Predrag J. Marković nedjeljnik korice

Alternativna istorija Srbije, Čedomir Antić, Predrag J. Marković

Predrag J. Marković i Čedomir Antić analitički i argumentovano pisali su o Srbiji u doba Svetog Save i cara Dušana, o Boju na Kosovu, renesansnoj Srbiji, Mehmed-paši Sokoloviću, srpskim ustancima, knezu Milošu Obrenoviću, Srbiji u 19. veku, knezu Mihailu Obrenoviću, Kraljevini Srbiji, Prvom balkanskom i Prvom svetskom ratu, Kraljevini Jugoslaviji i kralju Aleksandru Karađorđeviću, Banovini Hrvatskoj, događajima koji su se zbili 27. marta 1941. godine, Dimitriju Ljotiću, Josipu Brozu Titu, Draži Mihailoviću, savezničkoj pobedi u Drugom svetskom ratu, komunizmu. Čitaocima posebno mogu biti zanimljivi delovi knjige koji se odnose na događaje čiji smo svedoci i sami bili: raspad Jugoslavije, period vladavine Slobodana Miloševića, NATO bombardovanje, atentat na premijera Zorana Đinđića. Marković i Antić su pisali i o mogućnosti obnavljanja monarhije u Srbiji, delovanju opozicije i njenom značaju tokom devedesetih godina prošlog veka, položaju Srba u Hrvatskoj, Srebrenici. U poslednjem, tridesetom, poglavlju knjige pisali su o dalekoj budućnosti, tačnije 2115. godini.

Iako knjiga nosi naslov Alternativna istorija Srbije, njen sadržaj se ne ograničava isključivo na nacionalnu istoriju i zato se može preporučiti čitaocima iz celog regiona. Da se neki istorijski događaji nisu desili ili da je njihov tok bio drugačiji, to bi bitno izmenilo ne samo istoriju Južnih Slovena, već jednim delom i istoriju cele Evrope. Zato se jedan od kvaliteta ove knjige može nazvati njenom širinom, a sa druge strane knjiga ima i dubinu koja se ogleda u dubokom promišljanju i sagledavanju istorijskih događaja od strane dvojice autora.

Predrag J. Marković i Čedomir Antić u Alternativnoj istoriji Srbije bave se, između ostalog, i pitanjem kulta kod srpskog naroda. Počevši od kulta Svetog Save i srpskog kraljevstva koji je održao duh srpskog naroda u vreme turske vladavine, kult ima značajnu ulogu u istoriji Srba. Marković i Antić smatraju da bi bez “kosovskog zaveta” (kult Kosovskog boja) Srbi bili drugačiji narod i da su zahvaljujući nadahnutosti legendama i epskom poezijom istrajali u konačnom oslobađanju svojih teritorija tokom 19. veka.

Prema mišljenju Predraga J. Markovića, Srbija je tokom svoje istorije u kulturnom smislu mnogo dala Evropi (Marković navodi da joj je Vuk Karadžić dao ono za čim je u njegovo vreme najviše žudela – nepatvorenu narodnu kulturu), a mogla joj je dati i više da nije bilo turskih osvajanja. Da Srbija nije pala u turske ruke, Marković smatra da bi bila središte renesanse južnoslovenske kulture. U kulturnom smislu značajna je i Velika seoba (1690) jer je zahvaljujući njoj kultura Srba poprimila i habzburške i osmanske karakteristike zbog čega su Srbi ne samo balkanski nego i srednjoevropski narod, kako kaže Marković.

U Srbiji su se smenjivala različita državna uređenja. U više navrata je bila kneževina i kraljevina, samo jednom carevina, a sada je republika. Međutim, republikansko uređenje moglo je biti uvedeno i ranije, tj. već nakon svrgavanja dinastije Obrenović 1903. godine. Isto tako moglo se desiti i da monarhija bude obnovljena povratkom u Srbiju kralja Petra Drugog Karađorđevića. Ova dva alternativna scenarija razmatraju Marković i Antić ističući da je prvi bio verovatniji od drugog s obzirom na to da kralj Petar Drugi Karađorđević nije bio dovoljno jaka i sposobna ličnost kakva je potrebna za obnavljanje monarhije.

U nizu harizmatičnih ličnosti srpske (i ne samo srpske) istorije, Predrag J. Marković i Čedomir Antić izdvajaju kralja Aleksandra Karađorđevića koji je bio simbol jedinstva, mira i sigurnosti (Antić) i Josipa Broza Tita koji, da je poginuo na Sutjesci, ne bi imao dostojnog naslednika sposobnog da Jugoslovene održi na okupu (Antić).

Raspad Jugoslavije je tema koja će i naredih decenija, a možda i vekova, predstavljati veliki “posao” i u isto vreme izazov za istoričare. Marković i Antić ovu temu sagledavaju sa “alternativne” tačke gledišta navodeći očigledne i manje očigledne razloge raspada, kao i ulogu velikih sila u poslednjim činovima ove istorijske drame.

Teško je setiti se nekog perioda srpske istorije koji nije obeležen ratovima. Najveća stradanja svakako su se desila u toku Prvog svetskog rata za koji Predrag J. Marković kaže da nije mogao biti izbegnut, a pitanje je da li je nešto manje od jednog veka kasnije moglo biti izbegnuto i NATO bombardovanje. Prema alternativnim scenarijima koje Marković i Antić navode, “rat” koji je trajao od marta do juna 1999. godine imao je najblaži mogući oblik jer, da je nastavljen, mogao je prerasti u kopnenu ofanzivu pre koje bi svi strateški ciljevi u Srbiji bili uništeni iz vazduha.

Čedomir Antić u Alternativnoj istoriji Srbije iznosi podatak koji verovatno mnogim čitaocima nije poznat od ranije, a to je da je prvi moderan atentat u istoriji Srbije (atentat izveden pištoljem) izvršen na kneza Mihaila Obrenovića (1868). Nakon njega u atentatu je stradao i kralj Aleksandar Karađorđević (1934), a ista sudbina zadesila je i jednog modernog srpskog državnika, premijera Zorana Đinđića (2003). Iako su očekivanja od prvog demokratski izabranog premijera Srbije bila velika, autori Alternativne istorije Srbije slažu se da ona verovatno ne bi bila ispunjena jer se premijer ne bi još dugo zadržao na vlasti s obzirom na opšte okruženje u kojem se nalazio.

Za one posebno radoznale čitaoce Marković i Antić su “zavirili” u daleku budućnost Srbije koja, prema njihovom mišljenju neće biti katastrofična, ali neće biti ni previše sjajna ako se ostvare njihova predviđanja demografskog sunovrata i opadanja privrede. Prema Markovićevom scenariju za budućnost Srbija će biti periferija Evrope, a prema Antićevom Srbi će se asimilovati sa migrantima koji se već sada u talasima doseljavaju na naše prostore.

“A šta da se dogodilo drugačije?”, zapitali su se istoričari Predrag J. Marković i Čedomir Antić i dali vrlo detaljne, precizne i zanimljive odgovore kada su u pitanju događaji koji su obeležili istoriju Srbije. Isto ovo pitanje čitalac može postaviti u vezi sa ključnim događajima iz svog života. Zato je Alternativna istorija Srbije knjiga koja može da razreši neke naše istorijske dileme, ali možda i da nas podstakne da osmislimo alternativne scenarije svoje prošlosti.

Comments

comments

Profesor srpskog jezika i književnosti. Zaposlena u Školi za osnovno obrazovanje odraslih Mladenovac. Volonter Centra za porodični smeštaj i usvojenje Beograd. Pišem priče koje su do sada objavljivane u časopisima za književnost "Voštanice" i "Zvezdani kolodvor".
Nema komentara

Odgovori

banner_printonline_s336x280

POPULARNI POSTOVI

Anketa dana

Hoćete li sudjelovati u nagradnoj igri “Književni izazov 2017”

Naša Facebook stranica

Translate

Translate »
Read previous post:
The Racketeer, John Grisham cover
The Racketeer – John Grisham

Impresija Odavno želim da počnem da čitam i na engleskom, ali priznajem nije mi išlo lako. Ovo je prva knjiga...

Close